eKMAIR

Фiнальний палеолiт Житомирського Полiсся

Показати скорочений опис матеріалу

dc.contributor.author Залізняк, Леонід
dc.date.accessioned 2021-10-26T07:43:27Z
dc.date.available 2021-10-26T07:43:27Z
dc.date.issued 2021
dc.identifier.citation Залізняк Л. Л. Фінальний палеоліт Житомирського Полісся / Л. Л. Залізняк // Археологія. - 2021. - № 3. - С. 5-27. - https://doi.org/10.15407/arheologia2021.03.005 uk_UA
dc.identifier.issn 0235-3490
dc.identifier.issn 2616-499X
dc.identifier.uri https://doi.org/10.15407/arheologia2021.03.005
dc.identifier.uri http://ekmair.ukma.edu.ua/handle/123456789/21244
dc.description.abstract Стаття присвячена культурним явищам, які, згідно з наявними археологічними джерелами, розвивалися у фінальному палеоліті (13,5—10 трт) на території Житомирського Полісся. uk_UA
dc.description.abstract Final Palaeolithic (Terminal Palaeolithic) — the last, final phase of the Upper Palaeolithic of Europe, dating from 13.5—10 kyr and has numerous paleogeographic equivalents — Dryas period, Late glacier, Late or Final glacial, Tardiglacial period, reindeer age. In Zhytomyr Polissia there are two main groups of different Final Palaeolithic monuments with different cultural and chronological characteristics. At the beginning of the epoch, Еpigravettian mammoth hunters lived in the region. In particular, on the Ovruch ridge at the beginning of the Final Paleolithic a separate variant of the Еpigravettian developed. The extinction of mammoths about 13 kyr and the onset of the reindeer era caused a change in population. During the Allerod warming about 12 kyr reindeer hunters of the Lyngby culture advanced from the South-Western Baltic region to Polissia. The spread of Lyngbian cultural traditions at the end of Allerod in the outwash plains from Jutland to the Neman, Prypiat, Upper Dnipro and Upper Volga laid the groundwork for the emergence 11 000 years ago areas of related cultures with arrowheads on blades. In addition to Lyngby, it includes the following cultures: Ahrensburg in Northern Germany, Swiderian in the Vistula, Prypiat and Neman basins, and Krasnosillia in the Prypiat, Neman and Upper Dnipro basins. The specificity of their flint inventory is the leading role of various tanged arrowheads on blades, while the cultural marker of Epigravettian complexes are a variety of micro-inserts with a backed edge. Genetically descended from the Lyngby culture population, Krasnosillian and Swiderian hunter groupes lived in the cold forest-tundra, hunting for herds of seasonally migrating reindeers. The sharp warming 10 kyr led to the migration of Krasnosillian and Swidrian groupes following the reindeer to the north of Eastern Europe, which they settled during the VIII millennium BC. On the Swiderian basis, the post-Swiderian Mesolithic was formed. It is Butovo and similar Mesolithic cultures of the forest belt of Eastern Europe from the Baltics to the Northern Ural. The Mesolithic Pisochnyi Riv culture of the Middle Desna, the Grensk culture of the Upper Dnipro, and the Ienevo culture of the Upper Volga were formed on the Krasnosillian basis. These Mesolithic communities of northern Eastern Europe in ethno-cultural terms were probably distant ancestors of the Finnish peoples.
dc.description.abstract Финальный палеолит (Final Palaeolithic, Terminal Palaeolithic) — последняя, заключительная фаза верхнего палеолита Европы, датируемая 13,5—10 тыс. лет назад, у которой наявны многочисленные палеогеографические соответствия — дриасовый период, позднее обледенение, поздний или финальный гляциал, тардигляциал, эпоха северного оленя. В Житомирском Полесье известны две основные группы разных по культурно-хронологическим характеристикам финальнопалеолитичных памятников. В начале эпохи в регионе жили эпиграветтские охотники на мамонтов. В частности, на Овруцком кряже в начале финального палеолита развивался отдельный своеобразный вариант эпиграветта. Вымирание мамонтов около 13 тыс. лет назад и наступление эры северного оленя повлекло смену населения. Во время аллередского потепления 12 тыс. лет назад из Юго-Западной Балтии в Полесье продвинулись охотники на северного оленя культуры Лингби. Распространение носителей лингбийских культурных традиций в конце аллереда на зандровых низинах от Ютландии до Немана, Припяти, Верхнего Днепра и Верхней Волги создало почву для возникновения 11 тыс. лет назад области родственных культур с наконечниками стрел на пластинах. Кроме Лингби в нее входят пост­лингбийские культуры: аренсбургская — Северной Германии, красносельская — бассейнов Припяти, Немана, Верхнего Днепра и свидерская — бассейнов Вислы, Припяти и Немана. Специфика их кремниевого инвентаря состоит в ведущей роли различных черешковых наконечников стрел на пластинах, тогда как культурным маркером эпиграветтских комплексов являются разнообразные микровкладыши с притуплённым краем. Происходящие от населения культуры Лингби красносельцы и свидерцы жили в холодных лесотундрах, охотясь на стада сезонно мигрирующих северных оленей. Резкое потепление 10 тыс. лет назад привело к миграции свидерцев и красносельцев вслед за северным оленем на север Восточной Европы, которую они заселили в течение VIII тыс. до н. э. На свидерской основе сформировался постсвидерский мезолит — бутовская и подобные ей культуры мезолита лесной полосы Восточной Европы от Балтии до Северного Урала. На красносельской традиции формировались мезолитические — песочноровская культура Средней Десны, гренская Верхнего Поднепровья и иеневская Верхней Волги. Упомянутые мезолитические сообщества севера Восточной Европы в этно-культурном плане, вероятно, были дальними предками финских народов.
dc.language.iso uk uk_UA
dc.subject фінальний палеоліт uk_UA
dc.subject Полісся uk_UA
dc.subject Овруцький кряж uk_UA
dc.subject епігравет uk_UA
dc.subject культури Лінгбі uk_UA
dc.subject Свідер uk_UA
dc.subject Красносілля uk_UA
dc.subject стаття uk_UA
dc.subject Final Palaeolithic uk_UA
dc.subject Polissia uk_UA
dc.subject Ovruch ridge uk_UA
dc.subject Еpigravettian uk_UA
dc.subject Lyngby and Swiderian cultures uk_UA
dc.subject Krasnosillia uk_UA
dc.subject финальный палеолит uk_UA
dc.subject Полесье uk_UA
dc.subject Овручский кряж uk_UA
dc.subject эпиграветт uk_UA
dc.subject культуры Лингби uk_UA
dc.subject Свидер uk_UA
dc.subject Красно-селье uk_UA
dc.title Фiнальний палеолiт Житомирського Полiсся uk_UA
dc.title.alternative Final Palaeolithic of Zhytomyr Polissia uk_UA
dc.title.alternative Финальный палеолит Житомирского Полесья uk_UA
dc.type Article uk_UA
dc.status first published uk_UA
dc.relation.source Археологія uk_UA


Долучені файли

Колекції

Показати скорочений опис матеріалу